Port of Amsterdam en Douane samen in zee voor pilot autonoom varen

Leestijd 5 minuten

Impact en kansen in kaart brengen

Darko Brodic en Joost Zuidema
Projectmanager Strategie & Innovatie Port of Amsterdam en Themahouder Robotisering Douane

Leestijd: 5 min.

Port of Amsterdam heeft in 2019 een pilot uitgevoerd met een semi-autonome drone – een schip dat zonder stuurman kan varen en op afstand kan worden bestuurd. Dit fenomeen is snel in opkomst en de Divisie Havenmeester wil graag weten wat de impact van deze technologie zal zijn op zijn processen. De pilot is gezamenlijk uitgevoerd met de Douane omdat die eveneens het potentieel hiervan in kaart willen brengen voor hun takenpakket. Joost Zuidema, Projectmanager Strategie & Innovatie van Port of Amsterdam, en Darko Brodic, Themahouder Robotisering Douane, vertellen er meer over.

‘De groei van drone-technologie gaat exponentieel snel.’

“Drones en autonoom varen stonden al lang op ons netvlies, maar het heeft even geduurd voor die technologie in een stroomversnelling is geraakt,” vertelt Joost. “Dat is de afgelopen paar jaar gebeurd en daarom kregen we opdracht van de Divisie Havenmeester om een pilot te doen waarmee we de impact van die technologie op de nautische operatie van Port of Amsterdam in kaart kunnen brengen.
We hebben vervolgens met een aantal collega’s gebrainstormd over welke processen zich goed voor zo’n test zouden lenen. Daarbij gaat het niet zozeer om dat proces zelf, maar om een thema te kiezen waarbij je met zo veel mogelijk aspecten van varende drone-technologie in aanraking komt.
We hebben uiteindelijk gekozen voor de diepgangcontrole van schepen voor de sluizen van IJmuiden. Omdat het water achter de sluizen zoeter is dan ervoor komen de schepen dieper te liggen. De controle moet voorkomen dat schepen vastlopen. Dit proces leende zich uitstekend voor de pilot met de varende drone.”

Gezamenlijk uitvoeren

Via het Platform Water Ontmoet Water, waar diensten als Rijkswaterstaat, havenbedrijven, politie en Douane in samenwerken, hoorde de Douane van het voornemen van Port of Amsterdam om een pilot met autonoom varen uit te voeren. Darko: “Een collega die namens de Douane deelnam aan het Smart Patrol-programma binnen dat platform attendeerde me hierop. Ik houd me binnen onze Coördinatiegroep Innovatie ook bezig met robotisering. Wij onderzoeken onder andere hoe drone-technologie ons kan helpen om toezicht nog verder te optimaliseren. Dat doen we ook onder water, want via de romp of bodem van een schip kunnen ongewenste goederen worden binnengebracht.
Daarom zijn we in gesprek gegaan met Port of Amsterdam en het bleek mogelijk om deze pilot gezamenlijk uit te voeren, waarbij iedere partij zijn eigen doelstellingen heeft. Daaruit blijkt ook dat het goede proces was gekozen voor de eerste test omdat deze breed toepasbaar is.”

Veiligheid

“Vervolgens hebben we samen met FINDEST, een Amsterdams onderzoeksbedrijf, de wereldwijde markt van varende drones in kaart gebracht,” vervolgt Joost. “Dat heeft uiteindelijk geleid tot samenwerking met een ander gespecialiseerd bedrijf uit Amsterdam, Seabed. Zij bleken al samen te werken met het Noorse Maritime Robotics, dat als drone-leverancier in onze top drie stond. Via Seabed hebben we de Telemetron van Maritime Robotics naar Nederland gehaald voor de pilotweek. De volgende stap was deze drone te voorzien van de benodigde apparatuur, zoals camera’s, een zoutsensor voor de diepgangcontrole en voor de sonarapparatuur van de Douane.
We hebben de drone in juli 2019 een week getest, waarbij we deze vanuit onze verkeerscentrale in IJmuiden op afstand konden besturen. Maar voor de veiligheid heeft altijd iemand tijdens het testen meegevaren. Veiligheid was ook een belangrijk aspect omdat de tests tussen het gewone scheepvaartverkeer zijn uitgevoerd, maar ook de impact daarvan moesten we uiteraard in kaart brengen.”

Evaluatie

“Tijdens de testweek is getracht om zo veel mogelijk aan de testbehoeftes van zowel Port of Amsterdam als de Douane te voldoen,” zegt Darko. “Daarbij is de sonar op de scheepsromp gericht om afwijkingen in kaart te brengen om zo de mogelijkheden van deze technologie te beproeven. We hebben overigens zelf niks bij schepen aangebracht voor deze test, maar in een vervolg kunnen we wel zo’n simulatie doen. We zijn nu nog bezig met de evaluatie van de eerste test, waarvan ik de resultaten dit voorjaar verwacht. Op basis daarvan kunnen we deze test pas goed beoordelen en doen we aanbevelingen voor vervolgstappen in ons innovatietraject.”
Joost: “Met de test in enge zin hebben we aangetoond dat het mogelijk is om de diepgangcontrole met een drone semi-autonoom uit te voeren. In brede zin hebben we veel belangrijke inzichten en ervaringen opgedaan conform onze doelstellingen. Denk bijvoorbeeld aan wet- en regelgeving waar je rekening mee moet houden. Zo moet je bijvoorbeeld ook voor het op afstand besturen van een drone een vaarbewijs hebben en moet een vergunning worden aangevraagd. We hebben ook veel geleerd over de impact op het overige scheepvaartverkeer, de communicatie met de verkeersleiding en het risicoprofiel van autonoom varen.”

Verder toepassen

“De pilot in samenwerking met de Douane was een groot succes. We hebben aan de doelstellingen voldaan en veel kennis en ervaring opgedaan,” zegt Joost. “Nu gaan we kijken hoe we dit verder kunnen toepassen en wat daarbij allemaal komt kijken. We zullen op het gebied van regelgeving bijvoorbeeld verder in gesprek gaan met Rijkswaterstaat en het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. Qua toepassingen kun je onder andere denken aan inspectie van infrastructuur, zoals kades en bodems, meten van lucht- en waterkwaliteit maar ook ondersteuning van toezicht en handhaving. Als laatste willen we ook onze klanten en andere partijen die iets met varende drones in onze haven willen, faciliteren omdat we veel toegevoegde waarde zien in de techniek.”

Ook vanuit de lucht

“De ontwikkelingen in drone-technologie gaan ontzettend snel,” aldus Darko. “Een paar jaar geleden was toezicht vanuit de lucht met hulp van deze technologie ondenkbaar. Je ziet hoe snel dat realiteit kan worden. De Douane bereidt al de implementatie van vliegende drones voor.” Ook Port of Amsterdam kijkt naar deze mogelijkheden. Joost: “Daarbij speelt dat de haven deels in het gecontroleerde luchtruim van Schiphol ligt, wat vliegen met een drone in de haven nog steeds uitdagend maakt. Maar met de komende Europese wetgeving en verdere ontwikkelingen bij de Luchtverkeersleiding is de verwachting dat dit snel zal worden versoepeld. Het is duidelijk dat de groei van drone-technologie exponentieel is.”

 Port of Amsterdam

  24-04-2020

Meer cases zoals deze

Online Loket helpt bedrijven

Platform Circulaire Economie

15 deelnemende instanties

Meldportaal Applications

In 2019 heeft het Productteam Online van Port of Amsterdam de online tool Applications …

Lees meer

Havengeld als stuurinstrument

Port of Amsterdam heeft in 2019 een succesvolle pilot uitgevoerd met Poseidon. Dat is een systeem waarin de afwikkeling van …

Lees meer

Onze thema’s

Sneller

Zie thema

Slimmer

Zie thema

Schoner

Zie thema